Idzie Wiesiek - nie ma na to rady

W tym roku jesień zaczęłam wraz z końcem wakacji. I chyba nieco inaczej niż zwykle. Spowodował to Artur Andrus. Tak Panie Arturze - to Pańska wina!

A właściwie zasługa, że w tym roku jesień nie potęguje smutku - wręcz przeciwnie. Chociaż mam wrażenie, że na to drugie przyjdzie jeszcze czas...

Ale do rzeczy! Koncert, o którym myślę, odbył się jakiś miesiąc temu (nie pamiętam dokładnie, bo nie mam głowy do dat). Niedzielne, ciepłe jeszcze popołudnie zaowocowało lawiną radości, tureckim tańcem i śpiewem w ArtParku - AAAaaaaaAAAAA. Oczywiście mowa o "Cynicznych córach Zurychu", ale na uwagę zasługuje całość.

Satyryczny poziom narracji widowiska, humor, dystans i to, że właściwie nie ma się ochoty, żeby skończyć.

Jednak ironia, a czasem wręcz sarkazm, nie przeszkadzają Andrusowi pisać także takich piosenek. Spostrzegawczy i bardziej oczytani znajdą tu zapewne literackie nawiązania.



I choć ze śpiewaniem ten Pan niewiele ma wspólnego, to poziomem inteligencji zdecydowanie wygrywa. Niniejszym sezon jesienno-zimowy uważam za otwarty.

Sięgniesz nieba, wzlecisz...

„Cud chłopak” to wzruszająca opowieść o bardzo młodych ludziach, o dojrzewaniu, o kształtowaniu się relacji, o uczeniu się ich, o umiejętnościach radzenia sobie z nimi. Ale nie tylko. To również opowieść, która obnaża tak często spotykane zachowania, opowieść, która w bardzo wyrazisty sposób pokazuje to gorsze oblicze naszej natury – i choć czytając ją, myślimy, że te zachowania są okrutne, to jednak do końca nie wiemy, jak zachowalibyśmy się w podobnej sytuacji. 

Autorka, R. J. Palacio, często odwołuje się do bardzo prostych ludzkich emocji, którym czytelnik daje się ponieść, wzrusza się i uruchamia proces myślowy. I czytając, zastanawiałam się czy to jest książka dla młodzieży, czy może dla dorosłych, żebyśmy w końcu nauczyli się naprawdę akceptować inność i odmienność.

W przypadku Augusta, głównego bohatera, owa odmienność nie jest od niego w żaden sposób zależna. Chłopiec urodził się z wadą genetyczną i pomimo wielu przebytych operacji, jego twarz jest bardzo zniekształcona. „Brzydota” Augusta jest przerysowana, jest tak unaoczniona, że nie można jej nie zauważyć – przez co chłopiec jest odrzucony przez szkolną społeczność. I pomimo tego, że sam już się do swojego wyglądu przyzwyczaił, zachowania rówieśników wciąż sprawiają mu wiele przykrości.

Jednak są w książce również osoby przychylne chłopcu, które oprócz jego „powykrzywianej” twarzy widzą, że jest wrażliwy, inteligentny, że ma poczucie humoru, że jest zwyczajnym dzieckiem. A zdarza się i tak, że pod skorupą nieczułości dzieci borykają się z własnymi problemami – od których chcą odwrócić uwagę innych – czasem dziwnym strojem, odmienną fryzurą czy zachowaniem.
Chyba nie będę oryginalna, mówiąc, że nie powinno się oceniać ludzi po wyglądzie, a jednak wciąż dla wielu ten wygląd ma ogromne znaczenie. Często też my – dorośli – nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak bardzo naszym codziennym wyglądem i zachowaniem staramy się przypodobać innym. Podobnie bywa z bohaterami R. J. Palacio.

Z czasem zmienia się nastawienie rówieśników do Augusta. Opowieść kończy się pozytywnym przesłaniem – „jesteś naszym cudem”! A ja sobie myślę, że tylko od nas zależy czy potrafimy sięgać nieba. Augustowi udaje się w końcu wzlecieć. Wie, że ma prawdziwych przyjaciół. I to jest najważniejsze!

Małgorzata Szewczyk, fot. Wydawnictwo Albatros, źródło: www.mini-kultura.pl

Póki świecą światła rampy i choć został jeden widz

Magia teatru polega na tym, że kiedy gasną światła i rozpoczyna się gra, zapominamy o otaczającej nas rzeczywistości. Do chwili kiedy światła znów się zapalają, jesteśmy w innym wymiarze.

Warszawski Teatr Lalek Guliwer po raz kolejny przygotował dla młodego widza spektakl, który absorbuje odbiorcę wielością wrażeń. Magia teatru w tym przypadku, to również umiejętność zarażenia widza emocjami, które bez wątpienia mu towarzyszą podczas trwania przedstawienia.

Widz, zresztą bez względu na wiek, przejmuje te emocje i przeżywa je. Jeśli dołożymy do tego dynamikę, zmienność barw, humor i muzykę – dostajemy piękną całość, dla której warto odwiedzić teatr Guliwer w Warszawie.

„O Raju” – to zdecydowanie spektakl familijny, podczas którego dziecko i rodzic przeżywają zdarzenia, ale także dobrze się bawią.

NIC (główny bohater) jest trochę złośliwe, a czasem poirytowane. Ewa zaś sprawia wrażenie naiwnej dziewczynki, która zagubiła się w rajskim świecie. Oprócz nich są także Adam i Dzika Mrówka. Jak potoczą się losy bohaterów? Na to pytanie odpowiedź znajdziecie w Teatrze Guliwer.

Magia teatru to jeszcze jedna rzecz, to fakt, że „póki świecą światła rampy i choć został jeden widz, to do szczęścia nie potrzeba nic”. Tak jest w tym przypadku!

Małgorzata Szewczyk, fot. Teatr Lalek Guliwer, źródło: www.mini-kultura.pl

Byle do gwiazdki :)

Właśnie tak! Nie lubię świąt, ani tego, co się dzieje przed świętami w centrach handlowych i sklepach. Ponadto pogoda i mrok o tej porze roku wszechobecny nie nastrajają mnie optymistycznie.

Mrokowi towarzyszą nastroje smutku i żalu, a tych wokół mnie ostatnio jakby się mnoży. Ale nie chcę się temu poddać, dlatego będę na przekór łzom!

Ale żeby nie wiało pesymizmem, chcę Wam coś zaproponować. Jeśli szukacie dla swoich pociech ciekawych i wartościowych podarków pod choinkę, mam dwie propozycje.

Po pierwsze płyta Lutosławski Tuwim nie tylko dla dzieci - Doroty Miśkiewicz i Kwadrofonika. Jest naprawdę fantastyczna, nie tylko na święta i nie tylko dla dzieci. Sama jej słucham i za każdym razem uwielbiam bardziej i bardziej.

Propozycja nr dwa, tym razem dla młodszych dzieci to "Bardzo proste abecadło" od Dwóch Sióstr, ale nie spodziewajcie się kolejnej książki o literkach. Tym razem to układanka, która z pewnością pomoże rodzicom i opiekunom w nauczaniu czytania ich dzieci.

A ja? A co będzie ze mną? Najchętniej przespałabym czas aż do nowego roku, ale mogę sobie pozwolić jedynie na sen do jutra rana. I tak chętnie z tego przywileju skorzystam :). Dobranoc!

Panieneczka z Pudełeczka Jana Brzechwy

„Panieneczka z pudełeczka” Jana Brzechwy to jedna z pozycji wydawniczych, które cieszą trochę starsze dzieci, te ponad trzydziestoletnie. Dokładnie takie jak ja.

Zawsze wiedziałam, że klasyka i dobra książka nie zestarzeje się nigdy. To oczywiście wznowienie sprzed wielu lat. Pierwsze wydanie tej książki wyszło bowiem w 1968 roku.

To co cieszy dodatkowo, to fakt, że to już  kolejna taka inicjatywa Wydawnictwa Muza. Celem tych działań jest zapewne przypomnienie i zaprezentowanie młodym pokoleniom odbiorców klasyki polskiej literatury dziecięcej, literatury pięknej, literatury wartościowej.

Małgorzata Szewczyk, fot. Wydawnictwo Muza
czytaj więcej!

Polita oczyma Pawła Sztompke

Paweł Sztompke to polski dziennikarz radiowy. Jest autorem wielu recenzji muzycznych, obecnie związany jest z redakcją Polskiego Radia. Podejmując się oceny tekstu człowieka z tak ogromnym doświadczeniem dziennikarskim, należy o tym pamiętać.

Jego recenzja płyty CD z musicalu „Polita” zaczyna się dość sztampowo. Tak, jakby od początku chciał zwrócić uwagę na to, na czym z pewnością skoncentruje się uwaga widza w pierwszym momencie. Tym, co przeciętnego odbiorcę zaabsorbuje będzie z pewnością po raz pierwszy zastosowany obraz 3D w teatrze.

I słusznie! Słusznie, że Sztopmke od razu mówi o sprawach oczywistych. A skoro wszyscy już wiedzą to, co nie budzi żadnych wątpliwości, można ze spokojem sumienia przejść do rzeczy nadrzędnych. Nadrzędnych zdaniem autora.

Każdy bowiem inaczej odbiera rzeczywistość. Jedni poprzez widzenie, inni poprzez doskonały słuch, a jeszcze inni poprzez dotyk. Sztompke jest zdecydowanym słuchowcem. Dla niego dzieło sceniczne to nie jest tylko obraz i scenografia. To również muzyka – warstwa dźwiękowa. Trudno było właściwie spodziewać się czegoś innego. Jako recenzent muzyczny, kierownik redakcji muzycznej, gospodarz programu Muzyczna Jedynka wykluczył wszelkie spekulacje na ten temat i nie miał wielkiego wyboru.

Wszyscy pamiętamy historię Poli Negri. Dla tych, którzy nie wiedzą – krótkie wprowadzenie. „Polita” to historia Poli Negri, historia, która zapisała się w pamięci Polaków i fanów kina. Pola Negri to bowiem jedyna dotąd polska aktorka, która odniosła sukces w historii amerykańskiego kina.

Recenzja Pawła Sztomke jest nie tylko suchym przekazaniem informacji o płycie. To także subiektywny, bardzo osobisty opis jego własnych przeżyć. Sztompke pamięta o twórcach musicalu, ale mam wrażenie, że wskazuje ich jedynie, przypomina o nich po to, aby za chwilę całą swoją uwagę skupić na tym, co najbliższe jego sercu. Na muzyce.

Odwołując się do maestrii, do kunsztu kompozytorskiego, do wieloletniego doświadczenia musicalowego i tysiąca godzin ciężkiej pracy na scenie, w roli pianisty, dyrygenta, czy szefa muzycznego, przechodzi do oceny twórcy warstwy brzmieniowej – Janusza Stokłosy.

Ocena płyty z musicalu „Polita” z pewnością fanom Sztompke przypomni, jak należy słuchać muzyki, a sceptykom pokaże i być może ich tego nauczy. Opisywanie muzyki jest absolutną domeną Pawła Sztomke. Chyba nie ma innego obszaru wiedzy, a mówiąc ściślej kultury, w którym czułby się on tak pewnie i tak dobrze się w nim poruszał.

Czytając wspomnianą recenzję, odbiorca nie ma wątpliwości, że autor posiada ogromną wiedzę na temat muzyki filmowej, czy scenicznej. Tym, którzy owe wątpliwości mają, pozwolę sobie przytoczyć dosłownie kilka zdań, które nawet bez odpowiedniego kontekstu ukazują ogromną muzyczną wiedzę i znajomość światowego rynku muzyki – kiedyś i dziś:
Ta muzyka jest kwintesencją jego dotychczasowych teatralnych działań. Jest przebojowa, gdy ma być przebojowa, jest dramatyczna, gdy opowieść teatralna tego wymaga. Jest zabójczo taneczna w sekwencjach baletowych, jest ilustracyjna wtedy gdy dźwiękiem ma pomóc akcji scenicznej. Jest bardzo kolorowa i nowoczesna. Utrzymana w konwencji epoki – narodzin Hollywood, musicalu, swingu, wiosny show biznesu, a więc wszystkiego tego co dziś nazywamy kulturą masową.

Idźmy jeszcze trochę dalej:
Muzyka wspaniała. Z szeroką śpiewną kantyleną, jak zawsze u Stokłosy słowiańską rzewną nutą, bogatą harmonią ale i bardzo precyzyjnym planem rytmicznym. Wszystko to sprawia, iż jest tym elementem dzieła scenicznego, który pozwala artystom pokazać swoją siłę i talent. Jest co najmniej kilka piosenek, które staną się przebojami, choć to jak zawsze w musicalu, nie one stanowią o sile i sensie przedstawienia teatralnego.

Tu wkrada się już osobista ocena. I choć używa słów ogólnych i dość pospolitych, oddaje tym samym wielkość dzieła. Bo jeśli coś jest wspaniałe, to znaczy, że jest bogate, z przepychem. Jednak nie zwraca on jedynie uwagi na muzykę jako taką. Muzykę, którą odbiera słuchacz. Dobitnie zatrzymuje nas na warstwie dźwiękowej. Krzyczy wręcz, aby usłyszeć to brzmienie. Przeciętny odbiorca rzeczywiście słyszy spójny efekt. Zwłaszcza, że jesteśmy w dużej mierze społeczeństwem odmuzykalnionym. Sztompke uczy, jak należy muzyki słuchać. Ukazuje w muzyce głębię.

Wyczula on ucho odbiorcy na całą orkiestrę, na głosy wokalistów zharmonizowane z dźwiękiem, na solowe partie instrumentów, które to nadają owej muzyce charakter teatralny i czynią z niej muzykę filmową. Sztomke robi to w taki sposób, że słuchacz może jedynie za pomocą jego słów i muzyki z płyty zobaczyć musical bez obrazu.

Widzenie to powodują genialne i pełne emocji opisy. Nie każdy dziennikarz posiada taką umiejętność, ale będąc pracownikiem radia, człowiek jest chyba uwrażliwiony na dźwięk. Radio zawsze musi przekazać obraz, a właściwie jego wyobrażenie za pomocą słów czy muzyki. To Teatr Wyobraźni. Teatrem dla wyobraźni jest także opis Sztompke, który stanowi nie lada pożywkę dla niej. Właściwie po takiej recenzji człowiek ma ochotę od razu nie tyle (a może nie tylko) zobaczyć musical, ile go posłuchać. Jest w tym opisie swoista magia.

Magia wspomnianego przeze mnie Teatru Wyobraźni. "O magii teatru mówi się wtedy, kiedy człowiek zapomina o aktorach, widząc jedynie rzeczywiście opowiadaną historię". Z muzyką jest podobnie. Magia muzyki działa wówczas, gdy zapominamy o muzykach, ale słysząc jej brzmienie widzimy obrazy. Sztompke w swojej recenzji łączy te dwie magie. Zarówno teatru, o którym wspomina i muzyki, do której słuchania i poznawania zachęca. O której nam, czytelnikom swojego tekstu nie pozwala ani na chwilę zapomnieć.

Podsumowując:
I taki to jest dźwiękowy sceniczny świat Janusza Stokłosy. Pamiętajmy o nim wtedy, gdy zachwycać się będziemy maestrią reżyserską i choreograficzną Janusza Józefowicza, kiedy będzie nam dech zapierać technologia 3D, pierwszy raz wykorzystana w teatrze, kiedy podziwiać będziemy kreacje aktorskie. Pamiętajmy o muzyce, to ona stanowi siłę spektaklu.
O warsztacie dziennikarskim Pawła Sztomke chyba nie trzeba nikogo przekonywać. O jego miłości do muzyki – także. O umiejętności zarażenia odbiorcy pasją słuchania już też nie. Jego przywołana recenzja jest, mam nadzieję, dowodem na to, że warto zwracać uwagę na rzeczy pozornie mało ważne, może drugorzędne dla przeciętnego odbiorcy, ale bardzo istotne dla przedsięwzięcia, nie ujmując reżyserom, scenografom, a także samym autorom. Sztompke poprzez swoją subiektywną ocenę, zdobywa coś jeszcze. Mianowicie, jest tym czymś zaufanie odbiorcy. A to jest chyba dla dziennikarza rzecz najnadrzędna.

Pluszaki na Venonie Lech Zaciura

„Pluszaki na Venonie” to zbiór najlepszych dotychczas powstałych opowiadań Lecha Zaciury, wydanych w formie ebooka.

Elektroniczne wydanie zawiera wybrane opwieści należące do szeroko rozumianej fantastyki. Znalazły się tu opowiadania publikowane między innymi: w „Nowej Fantastyce” – „Jak być powinno” (maj 1999), „Real life” (lipiec 2012); w magazynach internetowych: Esensja – tytułowe „Pluszaki na Venonie” i „Spięcie”, Framzeta – „Chandra”, nagradzane w konkursach literackich – „Łańcuszek szczęścia”, „Droga” oraz niegdzie wcześniej niepublikowane opowiadanie pod tytułem „Z pełnym ceremoniałem”.

 „Pluszaki na Venonie” to fantastyka przeznaczona przede wszystkim dla dojrzałego czytelnika, powyżej 14 roku życia. Dlaczego? Bo mając tyle lat, człowiek zwykle fascynuje się opowieściami z gatunki niesamowitych historii i jednocześnie trochę już z owej fantastyki rozumie.

Opowiadania, znajdujące się w zbiorze są gatunkowo bardzo różne. Znajdziemy tu opowieści typu twarde sience fiction, a także należące do tych niesamowitych, ponadto cyberpunk i „opowieści z dreszczykiem”. 

Opowiadania utrzymane są w gatunku sience fiction i fantastyki, ale z ukierunkowaniem na tradycyjne opowiadania, z wyraźnie zarysowaną akcją. Okładkę zaprojektował Amadeusz Targoński (www.targonski.pl).

Książka dostępna jest u dystrybutorów treści cyfrowych. Między innymi w virtualo i amazon.

Małgorzata Szewczyk, fot. archiwum Lecha Zaciura